Inspecties zouden meer omgevingsbewust en responsiever naar hun omgeving moeten worden. Een instrument daarvoor is het voeren van de maatschappelijke dialoog. Daarmee kunnen inspecties meer inzicht krijgen in de verschillende belangen, zorgen en verwachtingen die in de samenleving leven. Als inspecties daarop adequaat inspelen, dan kan het publieke vertrouwen van de samenleving in overheid en toezicht(-houders) herstellen en versterken.
Doel programmalijn maatschappelijke responsiviteit
De programmalijn maatschappelijke responsiviteit stimuleert inspecties om te zoeken naar manieren waarop je signalen van buiten kan betrekken in de afwegingen in het toezicht. Dat verhoogt de effectiviteit, en wellicht efficiëntie, van het toezicht. Tegelijkertijd speelt het in op de verwachtingen van de samenleving voor dat toezicht.
Het is belangrijk dat inspecties laten zien dat ze burgers horen en hun inbreng zichtbaar meenemen in hun keuzes en in het daadwerkelijke toezicht. Zo kun je publieke waarden effectief borgen en het vertrouwen van de burger in de overheid helpen te herstellen. Als een inspectie toch een andere keuze maakt dan bepaalde groepen verwachten, dan moet dat op een navolgbare manier worden uitgelegd.
Jaarlijkse focus
Voor 2024 en 2025 lag de focus in deze programmalijn op burgerperspectief bij het toezicht. Hiertoe is het Netwerk Burgerbetrokkenheid opgericht, dat werkt aan een handreiking voor de verrijking van toezicht met burgerperspectief.
Voor 2026 onderzoekt het netwerk het thema ongekende belangen, dat aansluit bij het NWA-programma via een leernetwerk van toezichthouders gericht op ‘maatschappelijk controleurs’. De eerste bijeenkomst van dit leernetwerk vindt begin 2026 plaats.
Meer over maatschappelijke responsiviteit staat op het Netwerk Publiek Toezicht. Verder praten over maatschappelijke responsiviteit of hulp nodig bij het vinden van de juiste informatie? Neem dan contact op met Ester Nieuwhuis.